Yapay Zeka Kitabı

Yapay zeka kavramı pek çok farklı boyutu olması nedeniyle farklı kişiler için genellikle farklı şeyler ifade eden bir kavramdır.

Bununla birlikte pek çok kişi yapay zeka'nın kendi kendine öğrenen bir bileşen içermesi gerektiğini kabul edecektir.

Öğrenme yeteneği, bir bilgisayar programının daha önceden belirlenmiş ve bir programcı tarafından uygulamaya geçirilmiş algoritmaları işletmek dışında kalan ve açıkça tanımlanmış olmayan görevleri de yerine getirebilmesi için gereklidir.

Aslında kural tabanlı programlama ile de önemli derecede zeka otomasyonu sağlanabilmektedir. Karmaşık ve iç içe geçmiş mantıksal ifadelerden oluşan programlar, sırasında bir kişinin bilgisayarın yapay zekaya sahipmiş gibi davrandığını düşünmesine yol açabilir. İnsan zekasının da bazı durumlarda kural tabanlı çalıştığı düşünülebilir. Beynimizde etkiler ve sonçuçları arasındaki ilişkilerden oluşan bir veri tabanı olduğunu varsayarsak pek çok durumda bu veritabanındaki bilgilere göre hareket ettiğimiz söylenebilir.

Günümüzde artık matematiksel olarak bağıntısı kurulamayan ve çözülmesi mümkün olmayan problemler bile sezgisel yöntemler yolu ile bilgisayarlar tarafından çözülebilmektedir. Bilgisayarları bu özellikler ile donatan ve bu yeteneklerinin gelişmesini sağlayan çalışmalar “yapay zeka” çalışmaları olarak bilinmektedir. İlk defa 1950’li yıllarda ortaya atılan yapay zeka terimi zaman içinde oldukça yoğun ilgi görmüş ve 40-50 yıllık bir zaman diliminde hayatın vazgeçilmez parçası olan sistemlerin doğmasına neden olmuştur.

Yapay Zeka bilimi, gerek gelişim süreci sırasında farklı uzmanlık alanlarının ortaya çıkmasından, gerekse insan zekası çözümlenirken geliştirilecek yaklaşımların birden fazla bilimsel disiplini ilgilendirmesinden (Üst bilişsel fonksiyonlar ancak birden fazla sistemin koordinasyon içinde çalışmasından meydana gelebilmektedir hatta bu sistemlerden bazıları için insan beyninde fiziksel olarak farklı bölgeler bulunduğuna yönelik tespitler mevcuttur.) ötürü çok sayıda alt alana ayrılmıştır. Bu alt alanların temel hedefleri net olarak belirtilebilse dahi bazı alanların kapsamları/etki alanları arasındaki sınırlar çok kesin değildir.

Nasıl Başlarım?

Yapay zeka ilgimi çekiyor ama birşeyler yapmaya nasıl başlamalıyım?

Yapay zeka çok kapsamlı bir alan olduğundan en çok ilgi duyduğunuz bir alan (Örneğin: doğal dil işleme, görüntü işleme, ses tanıma, otomatik çeviri vb.) veya yöntem (Örneğin: yapay sinir ağları, derin öğrenme, genetik algoritmalar, uzman sistemler vb.) belirlemenizi tavsiye ederiz çünkü her alan ya da her yöntem ilginizi çekiyor olsa bile hepsine bir arada (beraberce) başlamanız çok zor olacaktır.

Bir alanda belirli bir ilerleme kaydettikten ve çeşitli uygulamalar geliştirdikten sonra başka alan veya yöntemler hakkında bilgi edinmek daha akıllıca olacaktır.

Bir sonraki adım ise birden çok yöntemi bir problemin daha iyi çözümü için uygun şekilde birleşirmenin yollarını aramak olabilir.

Not: Öğrendiklerinizi ve tecrübelerinizi sitemizde paylaşmanız bir zamanlar sizin yaptığınız gibi yeni başlayanlara yeni ufuklar açacak daha hızlı ilerlemelerine yardımcı olacaktır.

Başlangıç için referans olarak hangi kaynakları kullanabilirim?

Eğer veri yapıları veya algortimalar konularında eksikleriniz var ise öncelikle onları tamamlamanızı öneririz. Kaynak olarak sitemizin Ansiklopedi bölümünü ya da Kitaplar-Algoritma bağlantısındaki kitapları kullanabilirsiniz.

Yapay zeka'ya hangi programlama dili ile başlamalıym?

Yapay zeka uygulamalarının temelini kullanılan dillerden çok kullanılan algoritmalar oluşturmaktadır. Başka bir deyişle, yapay zeka teknikleri (C, C++, C#, Pascal, Java, Python vb. dahil) herhangi bir programlama dilinde gerçekleştirilebilir. Bu nedenle size "X programlama dili yapay zeka çalışmaları için uygun bir dil değildir." diyenler olursa, lütfen aldırmayın. Bununla birlikte özellikle bazı yapay zeka problem sahaları için tasarlanmış olan diller de mevcuttur. Bu dillerin kendi problem sahaları için sağladığı kolaylıklar elbetteki gözardı edilemez, fakat siz hangi dilde rahat ediyorsanız algoritmalarınızı o dilde kodlayabilirsiniz.

Eğer zaten bildiğiniz herhangi bir programalama dili yok ise Yapay Zeka ve Programlama Dilleri bağlantısından ulaşabileceğiniz dillerden veya genel maksatlı dillerden (Python, Ruby, C#, Java, C, Pascal, Basic vb.) size en sempatik geleni ile başlamanızı tavsiye ederiz.

Yapay Zeka ve Programlama Dilleri

Yapay zeka uygulamaları BASIC'ten Pascal'a, C'den Java'ya, Python'dan Go'ya var olan programlama dillerinin hemen hemen hepsi ile yapılabilir, fakat yapay zeka uygulamaları söz konusu olduğunda bazı problem sahaları için daha pratik ve daha hızlı program geliştirmemizi sağlayan diller de vardır. Aslında bu diller tasarlanırken özellikle yapay zeka uygulama alanlarında kullanılmaları düşünülerek tasarlanmışlardır. Bunlardan bazıları aşağıda listelenmiştir:

Referanslar:

Yapay Zeka Alanında Çalışanlar

Klasik Yapay Zeka Problemleri

Yapay Zeka Konuları

Yapay Zeka Nedir?

Günlük Hayatımızda Yapay Zeka

Çoğumuz yapay zekanın ne olduğunu tam olarak tarif edemeyiz. Ancak yapay zeka ürünleri artık günlük yaşamımızın bir parçası haline gelmişlerdir. Yapay zeka teknolojilerinin bir parçası olan makine öğrenmesi algoritmaları sayesinde bilgisayarlar artık talimatları adım adım izlemek yerine örneklerden öğrenmeye başlamışlardır.

Akıllı Telefonlar

Akıllı telefonunuzla İnternette arama veya çağrı yaparken sözlü komut kullandı iseniz, yapay zeka teknolojisini kullandınız demektir. Telefonlardakş kişisel asistanlar (Google Asistan, Siri, Alexa, Cortana vb.) bir yapay zeka teknolojisi olan gelişmiş ses tanıma yetenekleri sayesinde talimatlarınızı algılayıp yerine getirebiliyorlar. Bu yazılımların yaptığı iş doğal dil işleme olarak geçmektedir.

E-posta Kutunuz

Yapay zeka teknolojileri öğelerin sınıflandırılması için de kullanılmaktadır. İstenmeyen e-postalar (spam) makine öğrenmesi ve sınıflandırma algoritmaları aracılığıyla içerdikleri kelime ve ifadelere ya da göndericiye göre kolaylıkla belenip işaretlenebilmektedir.

Sosyal Medya

Sosyal medya platformlarının fotoğrafları otomatik olarak etiketlemek için kullandığı yüz tanıma sistemleri de yapay zeka teknolojilerini kullanmaktadır. Kullanıcılar fotoğraf yükleyip tanıdıklarını bu fotoğraflarda etiketlediğinde, yüz tanıma sistemleri tekrarlanan yüzler sayesinde insanları sınıflandırabilir hale gelir.

Alışveriş Siteleri

Günümüzde alış veriş siteleri (daha önce aldığınız/incelediğiniz kiteplara bakarak size sizin beğeneceğiniz bir kitabı öneren bir internet sitesi vb.), sepetinize hangi ürünü eklemek isteyebileceğinizi size yapay zeka teknolojilerinin bir alt dalı olan veri madenciliği teknikleini kullanarak önerbilmektedirler. Veri madenciliği ile kişilerin daha önce neler aldığı analiz edilerek, bundan sonra neleri isteyebileceğine yönelik tahminler yapılabilmektedir.

Bilim

Yapay zeka teknolojileri parçacık fiziği konusunda CERN'deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı'ndan üretilen muazzam büyüklükteki veri yığınları içerisinde yapılan analizlerle anlamlı örüntüler bulunabilmesine imkan sağlamakta, hastalıklarla savaşacak antikorları araştırmak ve yeni ilaçlar bulmak için kullanılmakta ve böylece bilim dünyasının yeni buluşlar yapmasına katkı sağlamaktadır.

Hastaneler

Bilgisayarlar bir hastanın retinasını, cildinde bir noktayı ya da mikroskop altındaki bir hücresini eldeki görüntüler üzerinden analiz edebilir. Özellikle kanser tanısı ve göz hastalıklarında bu sistemler doktoralara çok yardımcı olmakta ve görüntü tanıma sistemleri giderek sağlık hizmetlerinde daha önemli hale gelmektedir.

Finans Sektörü

Yapay zeka teknolojilerinin bir uygulaması da borç ve kredi kartı dolandırıcılığına karşı mücadeledir. Banka kartlarınız, çok miktarda veriyi tespit eder. Bu veriler üzerinden veri madenciliği yöntemleri ile tipik size ait harcama modelleri oluşturulabilir. Bu modeller içerisinde konum, miktar, cins, zaman gibi veriler yer alır. Hırsızlık, dolandırıcılık vb. durumlar nedeniyle ortaya çıkacak, normal dışı işlemler bu modellerden tespit edilip, kullanıcıya mesaj gönderilmesi sağlanabilmektedir. Yapay zeka teknolojileirnin borsa işlemlerinde de yaygın bir kullanım yeri bulduğu söylenebilir.

Yapay zeka ve bilişim teknolojilerindeki dur durak bilmeyen hızlı gelişmeler, önümüzdeki dönemde bu teknolojilerin giderek hayatımızın daha da ayrılmaz bir parçası olacağını işaret etmektedir.

Tarihçesi

Felsefesi

Kitap Sayfaları Hakkında Bilgilendirme

Burası tamamen meraklıları tarafından yazılan Yapay Zeka (YZ) Kitap sayfalarıdır. Burada yapay zeka konusunda bilgilendirici yazılar bulabilir, bulamadıklarınızı kendiniz ekleyebilirsiniz. Sitemizin üyesi olan herkes şu anda bu kitabın yazarı olabilir. Siz de istediğiniz her sayfada ekleme/düzeltme yapabilir (bu sayfada bile!) ve yeni sayfalar oluşturabilirsiniz.

Sayfaları düzenleme konusunda Yapay Zeka Kitabı Sayfa Düzenleme Kılavuzu'dan bilgi edinebilir ve Yaz-Boz Sayfaları'nda denemelerinizi yapabilirsiniz.

Kitap Sayfaları Düzenleme Kılavuzu

Kitap sayfalarına kendi uzmanlık alanınız dahilindeki bilgileri ekleyebilmek veya mevcut sayfalarda düzenlemeler yapabilmek için öncelikle sitemize üye olmanız gerekmektedir.

Mevcut sayfaları düzenleme

Üye girişi yaptıktan sonra, kitap sayfalarının üstünde köşesinde "Düzenle" isminde bir bağlantı göreceksiniz. Sayfaların içerğini değiştirmek için bu düğmeye tıklamanız yeterli olacaktır.

Gerekli değişiklikleri veya eklemleri yaptıktan sonra sayfanın altındaki "Sürüm Bilgisi" kısmını doldurup sonrasında "Önizleme" düğmesi ile değişikliklerinizi kontrol edip "Kaydet" düğmesini kullanarak değişikliklerinizin kaydını tamamlayabilirsiniz.

Yeni sayfa oluşturma

Yeni sayfalar oluşturmak isterseniz: Üst menüde İçerik -> İçerik ekle -> Kitap sayfası bağlantılarını takip edin. Sayfaya ilişkin başlık ve metin alanlarını doldurduktan sonra değişiklik yaparmış gibi kayıt işlemine devam edebilirsiniz.

Sayfa düzeni

Hazırladığınız sayfalar içerisinde MarkDown kodları (sayfaların en altında bir kod açıklama çizelgesi mevcuttur) kullanabilirsiniz. Sayfa hazırlama konusunda detaylı bilgi için Kitap Sayfaları Hazırlama ve Düzenleme Kılavuzu'na bakabilirsiniz.

Ancak kitap sayfaları içerisinde bir standart sağlamak sayfa isimlerini ve içeriklerini belirlerken bazı kurallara uymalıyız:

  1. Sayfa başlıkları olabildiğince kısa olmalıdır. Var ise yaygın olarak bilinen kıslatmalar kullanılmalıdır. Örneğin: "Yapay Sinir Ağları"
  2. Sayfa başlıklarını kısa tutarken aynı zamanda olabildiğince açıklayıcı ve belirleyici isimler vermeye çalışmalıyız. Örneğin: "Yapay Zeka Projeleri"
  3. Sayfa başlıklarında kısaltma kullanmadığımız sürece kelimelerin ilk harfi büyük diğer harflerini küçük yazmalıyız. (Örnek: Ses Tanıma)
  4. Sayfa metninde kısa öz ve anlaşılır cümleler kurun, uzun anlatımlar yaparken gerekiyorsa konuyu maddeler halinde sıralayın.
  5. Eğer kıslatmalar mevcut ise parantez içinde belirtin. Örnek: Yapay Sinir Ağları (YSA)
  6. Eğer sayfa başlığının İngilizce'si yaygın olarak bilinen bir tabir ise okuyucunun konuyu ingilizce literatürde de araştırmasına imkan vermek için sayfa metni içerisinde ilk kullanıldığında parantez içerisinde ifade edilebilir. Örnek: "Konuşma Tanıma (Speech Recognition)"
  7. Gerekmedikçe font değişiklikleri ve farklı renkler kullanmayınız.
  8. HTML Tablo işaretlerini kullanabilirsiniz, fakat gerekmedikçe kullanmamanızı tavsiye ederiz.

Sayfaların Organizasyonu

Okuyucuların kitap sayfalarında kaybolmaması için; önceki, sonraki ve bir üst hiyerarşideki sayfayı kolayca bulması gerekmektedir. Bu nedenle de sayfalar arası hiyerarşi bilgisinin siteye doğru aktarılması önem taşımaktadır.

Sayfa düzenleme ekranın altında bulunan "Kitap anahattı" kısmı içerisinde yer alan "Üst öğe" alanı bu hiyerarşi bilgisinin tutulması için kullanılmaktadır. Yeni oluşturduğunuz sayfalara doğru üst öğe ataması yaptığınızda kitap anahattı otomatikman düzgün şekilde oluşturulacaktır.

Yaz-Boz Sayfası

Bu sayfada herhangi bir değişiklik yapmak isterseniz hiç çekinmeyin. Çünkü bu sayfa istediğiniz gibi karalamalar yapmanız için ayrılmıştır.

Kitap sayfalarımızda değişiklikler yapabilmeniz için öncelikle sitemize üye olmanız gerekmektedir. Üye girişi yaptıktan sonra, kitap sayfalarının üstünde köşesinde "Düzenle" isminde bir bağlantı göreceksiniz. Sayfaların içerğini değiştirmek için bu düğmeye tıklamanız yeterli olacaktır.

Gerekli değişiklikleri veya eklemleri yaptıktan sonra sayfanın altındaki "Sürüm Bilgisi" kısmını doldurup sonrasında "Önizleme" düğmesi ile değişikliklerinizi kontrol edip "Kaydet" düğmesini kullanarak değişikliklerinizin kaydını tamamlayabilirsiniz.

Yeni sayfalar oluşturmak isterseniz: Üst menüde İçerik -> İçerik ekle -> Kitap sayfası bağlantılarını takip edin. Sayfaya ilişkin başlık ve metin alanlarını doldurduktan sonra değişiklik yaparmış gibi kayıt işlemine devam edebilirsiniz.

Hazırladığınız sayfalar içerisinde MarkDown kodları (sayfaların en altında bir kod açıklama çizelgesi mevcuttur) kullanabilirsiniz. Sayfa hazırlama konusunda detaylı bilgi için Kitap Sayfaları Hazırlama ve Düzenleme Kılavuzu'na bakabilirsiniz.